Κείμενο Θέσεων Πρωτοβουλίας Αλβανών Μεταναστών-στριών και Αλληλέγγυων

1. Ιστορικό πλαίσιο και γέννηση της ΠΑΜΑ

1.1. Η Πρωτοβουλία Αλβανών Μεταναστών-στριών και Αλληλέγγυων (ΠΑΜΑ) ιδρύθηκε το 2018 από την ανάγκη μας να υπάρχει ένας χώρος μέσα στον οποίο θα μπορούμε να μιλάμε και να δρούμε πολιτικά για τις συνθήκες ζωής της αλβανικής μεταναστευτικής κοινότητας. Από την ανάγκη να μιλήσουμε πολιτικά για το βίωμα, την ταυτότητα, την εμπειρία, το τραύμα – με την έμφαση να είναι στην πολιτική ανάγνωση της πραγματικότητας και την πολιτική δράση.

1.2. Η συγκυρία μέσα στην οποία προέκυψε η ΠΑΜΑ ήταν αυτή της κοινωνικής κρίσης, της επιβαλλόμενης λιτότητας, της οπισθοδρόμησης και του περιορισμού της δημοκρατίας και των δικαιωμάτων, της φασιστικής, ρατσιστικής και αντί-λοάτκι απειλής και της αντιμετώπισης της μετανάστευσης ως κρίσης και  απειλής. Πιο συγκεκριμένα, μία ομάδα ανθρώπων αλβανικής μεταναστευτικής καταγωγής προχώρησε στην ίδρυση της ΠΑΜΑ, με στόχο την οργάνωση των αγώνων μας. Από τη μία, υπήρχε απογοήτευση από την κατάσταση που επικρατούσε – και συνεχίζει να επικρατεί – στις τότε και σημερινές οργανώσεις που αναφέρονται στην κοινότητά μας και από την άλλη, έξαρση της ακροδεξιάς βίας – με αφορμή και το λεγόμενο Μακεδονικό – και πιο συγκεκριμένα ένα από τα σημεία κορύφωσης της, η ρατσιστική δολοφονία του συμπολίτη και συμμετανάστη μας, Petrit Zilfe, στις 25 Νοεμβρίου 2018.

2. Η σημερινή συγκυρία και η παρούσα ακροδεξιά απειλή

2.1. Ταυτόχρονα, αξίζει να σημειωθεί πως, στη δική μας ανάλυση, η σημερινή συγκυρία μπορεί να μοιάζει – και πράγματι να είναι – διαφορετική σε πολλά από τα χαρακτηριστικά της, όμως η ακροδεξιά απειλή παραμένει.Η ιστορία δεν είναι μια συνεχής και ομαλή πορεία, αλλά είναι γεμάτη από αλλαγές και ρήξεις

2.2. Έτσι, ενώ ορισμένα από τα φαινόμενα που παλαιότερα χαρακτηρίζαμε ως «δημοκρατικές εκτροπές» και «περιορισμούς ελευθεριών» έχουν πλέον καταστεί κανονικότητα, την ίδια στιγμή η φασιστική και ρατσιστική απειλή επανεμφανίζεται, φορώντας άλλη στολή. Στο σήμερα παρατηρούμε μια συνολική δεξιά μετατόπιση του συνόλου του πολιτικού συστήματος τόσο στους βασικούς εκφραστές της λεγόμενης κεντροδεξιάς όσο και σε εκείνους της λεγόμενης κεντροαριστεράς. Για εμάς ως άτομα μεταναστευτικής καταγωγής η αντιπαράθεση με την ακροδεξιά πολιτική – τόσο γενικότερα όσο και συγκεκριμένα με αναφορά στην μετανάστευση – δεν είναι ζήτημα επιλογής ή προτίμησης, αλλά καθήκον. Από τη μία, γνωρίζουμε από πρώτο χέρι τις συνέπειες ακροδεξιών πολιτικών και από την άλλη, ως πολιτικά όντα, κατανοούμε βαθιά πως η χειραφέτηση του ενός δεν είναι ποτέ αρκετή. Για εμάς, η απελευθέρωση είναι συλλογικό ζητούμενο. Και επομένως μέσα από αυτό το κείμενο θέσεων και το νέο καταστατικό λειτουργίας μας επιχειρούμε να προετοιμαστούμε πολιτικά και οργανωτικά για τις μάχες που θα κληθούμε να δώσουμε τα επόμενα χρόνια.

3. Η ΠΑΜΑ προέκυψε και για να καλύψει κενά

• Το κενό ανάμεσα στην αφομοίωση και την περιχαράκωση

3.1. Πέρα από τη συγκυρία που λειτούργησε ως καταλύτης, η ΠΑΜΑ προέκυψε και από την ανάγκη μας να βρεθούμε, να συζητήσουμε, να φτιάξουμε μια συλλογικότητα που να απαντά σε διάφορα κενά που βιώνουμε στην καθημερινότητά μας. Θελήσαμε να φτιάξουμε μια συλλογικότητα που δεν επιλέγει ανάμεσα στην περιχαράκωση και την αφομοίωση, αλλά χαράζει νέους δρόμους.

3.2. Μια συλλογικότητα που παίρνει, για παράδειγμα, την βιωμένη εμπειρία του «εσύ τι νιώθεις Αλβανός/Αλβανίδα ή Έλληνας/Ελληνίδα;» και την κάνει πολιτική θέση, πολιτική δράση, πολιτική πυξίδα. Ένα από τα πιο πιεστικά διλήμματα που αντιμετωπίζουμε ως άτομα αλβανικής μεταναστευτικής καταγωγής είναι το δίπολο: πλήρης αφομοίωση στην ελληνική κοινωνία ή προσκόλληση και περιχαράκωση στον αλβανικό εθνικισμό. Εμείς δεν θέλουμε κανένα από τα δύο. Δεν πιστεύουμε σε πατρίδες που φτιάχνονται με αποκλεισμούς και καταστολή.

3.3. Είμαστε ενάντια σε κάθε μορφή εθνικισμού και εθνικής υπερηφάνειας που δομείται με αναφορά σε αποκλεισμούς και διακρίσεις – ελληνικό ή αλβανικό. Και το λέμε αυτό ανοιχτά, ειδικά σήμερα. Η συμφωνία Ράμα – Μελόνι για τη δημιουργία κλειστών κέντρων κράτησης μεταναστών στην Αλβανία, σε απάνθρωπες συνθήκες, είναι βαθιά προσβλητική για έναν λαό που έχει ζήσει ο ίδιος τον ξεριζωμό, την προσφυγιά και τον ρατσισμό. Ένας λαός που έχει περάσει μέσα από τέτοιες εμπειρίες δεν μπορεί να γυρίζει την πλάτη σε άλλους ανθρώπους που βρίσκονται τώρα στην ίδια θέση. Η σιωπή απέναντι σε τέτοιες πολιτικές δεν είναι ουδετερότητα – είναι συνενοχή.

• Το κενό ανάμεσα στην παραγνώριση της ταξικότητας της μετανάστευσης και της πλήρους αναγωγής της σε αυτήν

3.4 Πέρα από το κενό ανάμεσα στις επιλογές της αφομοίωσης και της περιχαράκωσης, η ΠΑΜΑ επιχειρεί να καλύψει και το κενό ανάμεσα στην θέαση των μεταναστών είτε μόνο ως εργάτες-τριες, με έμφαση μόνο στο ταξικό, είτε μόνο ως «πολιτισμικά διαφορετικούς» με έμφαση μόνο στην πολυπολιτισμικότητα. Για εμάς, οι μετανάστες και οι μετανάστριες δεν είναι απλώς εργάτες και εργάτριες. Δεν είναι μόνο θύματα, αλλά και άτομα που εκφράζουν πολιτικές απόψεις, ακόμα και όταν βρίσκονται σε συνθήκες πολιτικού αποκλεισμού, μέσω πράξεων που αμφισβητούν την εξουσία.

3.5 Αναγνωρίζουμε ότι οι γυναίκες, οι θηλυκότητες και τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα μεταναστευτικής και προσφυγικής προέλευσης βιώνουν έμφυλες (αλληλοδιαπλεκόμενες με τη φυλή και την τάξη) καταπιέσεις που παραμένουν συχνά αόρατες στον δημόσιο λόγο και τις θεσμικές πολιτικές. Οι εμπειρίες τους μπορεί να διαφέρουν, αλλά συγκλίνουν στη συστηματική υποτίμηση και τον αποκλεισμό, με την έλλειψη πρόσβασης σε πολιτικά και κοινωνικά δικαιώματα να ενισχύει την ευαλωτότητά τους απέναντι σε ρατσισμό, σεξισμό και κρατική αδιαφορία. Η απειλή της απέλασης, οι περιορισμένες δυνατότητες καταγγελίας της βίας, καθώς και η επισφάλεια στην εργασία, συχνά καθιστούν την καθημερινότητα τους ζήτημα επιβίωσης. Για εμάς, τα έμφυλα ζητήματα δεν είναι δευτερεύοντα: αποτελούν κρίσιμο και αναπόσπαστο μέρος της πολιτικής μας τοποθέτησης, με πλήρη συνείδηση των ενδοκοινοτικών ιεραρχιών και διαφοροποιήσεων.

Ιστορικά και έως σήμερα, η θεσμική αορατότητα και η στοχοποίηση συγκεκριμένων ομάδων, όπως οι γυναίκες θύματα trafficking ή τα άτομα που εργάζονται σε άτυπες και επισφαλείς συνθήκες, αναπαράγουν κύκλους βίας και αποκλεισμού. Δεν γενικεύουμε ούτε ομογενοποιούμε αυτές τις εμπειρίες, αλλά στεκόμαστε δίπλα σε όσες και όσους τις υφίστανται, καθώς αναγνωρίζουμε ότι η πατριαρχία αποτελεί τον κοινό παρονομαστή των καταπιέσεων αυτών. Απέναντι σε αυτή τη σιωπή και την αδικία, διεκδικούμε να σπάσει η θεσμική αορατότητα και να υπάρξει ουσιαστική προστασία, ορατότητα και δικαιοσύνη για όλες και όλα.

4. Οι αρχές εσωτερικής λειτουργίας της ΠΑΜΑ και το πνεύμα συνεργατικότητας με άλλες μεταναστευτικές οργανώσεις

4.1. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η ΠΑΜΑ προτάσσει μια μορφή συλλογικής ζωής που στηρίζεται στη συντροφικότητα και την φροντιστηκότητα στις σχέσεις μεταξύ των μελών της. Οι πολιτικές αποφάσεις λαμβάνονται μέσα από μια διαδικασία που βασίζεται στην οριζοντιότητα και την εσωτερική δημοκρατία. Ο μόνος τομέας όπου υπάρχει σχετικός καταμερισμός εργασίας είναι στο εκτελεστικό κομμάτι — και αυτό αποκλειστικά για λόγους πρακτικής αποτελεσματικότητας στην υλοποίηση των συλλογικών μας αποφάσεων.

4.2. Εκκινώντας από τη διαπίστωση ότι οι μεταναστευτικές κοινότητες μοιραζόμαστε ένα πλήθος κοινών εμπειριών, αλλά και από την πεποίθηση πως η ενότητα των αγώνων είναι το βασικό όπλο των κοινωνικά καταπιεσμένων, η ΠΑΜΑ θέτει ως στρατηγικό της στόχο την καλλιέργεια σχέσεων αλληλεγγύης και συνεργασίας με άλλες μεταναστευτικές συλλογικότητες. Με συλλογικότητες που, όπως κι εμείς, ενστερνίζονται την ανάγκη για αντιεθνικιστική, διεθνιστική και αντιρατσιστική δράση — τόσο εντός, όσο και εκτός των κοινοτήτων μας.

5. Τι είναι και τι δεν είναι η ΠΑΜΑ;

5.1. Ταυτόχρονα, είναι σημαντικό να ξεκαθαρίσουμε τι δεν είναι η ΠΑΜΑ: Δεν είναι λόμπι. Δεν είναι φορέας διαμεσολάβησης ή διαπραγμάτευσης με το κράτος. Δεν είναι κόμμα, ούτε ΜΚΟ. Δεν είναι ομάδα συμφερόντων που παρεμβαίνει για να εξασφαλίσει πρόσκαιρα οφέλη.

5.2. Αντίθετα, η ΠΑΜΑ είναι μια πολιτική συλλογικότητα. Μια κοινότητα που δεν εκπροσωπεί αφ’ υψηλού την αλβανική μεταναστευτική κοινότητα, αλλά μιλάει από τα μέσα της, με τα δικά της λόγια και μέσα από τις δικές της εμπειρίες. Δεν καπελώνει, αλλά δημιουργεί. Δεν λειτουργεί με όρους ιεραρχίας και ανάθεσης, αλλά στήνει ένα αντιπαράδειγμα συλλογικής ζωής, οριζόντιας οργάνωσης και πολιτικής πράξης. Η ΠΑΜΑ είναι αντιρατσιστική όχι επειδή υπερασπίζεται ευκαιριακά κάποια “δικαιώματα”, αλλά επειδή παλεύει ενάντια σε κάθε μορφή καταπίεσης και αποκλεισμού.

6. Η δράση της ΠΑΜΑ

6.1. Η ΠΑΜΑ θέλει να έχει μια πολυδιάσταση δράση. Πρώτον να επεμβαίνει στο δημόσιο διάλογο και να αντικρούει ρατσιστικές και ξενοφοβικές απόψεις, φέρνοντας την άποψη των ίδιων των μεταναστών-τριών εμπρός. Δεύτερον, στοχεύει στην ίδια την οργάνωση και συσπείρωση ατόμων μεταναστευτικής καταγωγής ώστε να μπορέσουμε συλλογικά να παλέψουμε απέναντι στις θεσμικές διακρίσεις και τον κοινωνικό ρατσισμό. Τρίτον, στοχεύει στην άρση αυτών των θεσμικών διακρίσεων, δηλαδή σε απαραίτητες νομοθετικές αλλαγές που θα βελτιώσουν τις συνθήκες διαβίωσης μας και θα μας εξασφαλίσουν επιτέλους μια αξιοπρεπή ζωή. 

• Οι πιο σημαντικές παρεμβάσεις της ΠΑΜΑ από την ίδρυσή της μέχρι σήμερα

6.2. α) Η απλοποίηση της διαδικασίας απόδοσης της ιθαγένειας και δη στην πρώτη γενιά που η διαδικασία της πολιτογράφησης (εξετάσεις και ελάχιστο επαρκές εισόδημα) έχουν κάνει απαγορευτική την απόδοσή της σε δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους που εργάζονται εδώ για δεκαετίες. 

β) Η κατάργηση της ρύθμισης του Νόμου Κατρούγκαλου που απαιτεί πέρα από 15 χρόνια εργασίας για πλήρη συνταξιοδότηση και την μόνιμη και νόμιμη διαμονή στην Ελλάδα για 40 έτη και για κάθε έτος που δεν εξασφαλίζεται μειώνεται το 1/40 της σύνταξης. 

γ) Η επίσπευση και διευκόλυνση των αδειών παραμονής των μεταναστών- τριων, καθώς και την νομιμοποίηση παράτυπων μεταναστών ώστε να εξασφαλιστεί η ασφαλής παραμονή τους και εργασία στην χώρα

6.3. Οι διεκδικήσεις μας δεν περιορίζονται μόνο σε θεσμικές αλλαγές. Όμως, ως άτομα μεταναστευτικής καταγωγής, ενταγμένα το καθένα μας στις μικροκοινότητές του, έχουμε δει από κοντά ποια είναι τα πιο πιεστικά και διαρκή προβλήματα. Η επισφάλεια που βιώνουμε ως μετανάστ(ρι)ες δεν είναι αφηρημένη: είναι η μαύρη και ανασφάλιστη εργασία, τα εργατικά ατυχήματα και η εργοδοτική αυθαιρεσία, η αστυνομική βία, ο καθημερινός ρατσισμός. Είναι και η διαρκής αγωνία για έγγραφα, παραμονή, χαρτιά, ιθαγένεια. Αυτά δεν είναι «ζητήματα μεταναστών». Είναι η πραγματικότητα μας. Και γι’ αυτό είναι πεδία αγώνα και διεκδικήσεων.

7. Εκπροσώπηση, ορατότητα και η δική μας πολιτική φωνή

7.1. Η έλλειψη ουσιαστικής εκπροσώπησης των μεταναστών και μεταναστριών στα πολιτικά κόμματα της Ελλάδας αποτελεί ένα από τα πιο εμφανή σημάδια του δημοκρατικού ελλείμματος που βιώνει η μεταναστευτική κοινότητα. Τα κόμματα, τόσο της κυρίαρχης πολιτικής σκηνής όσο και των αυτοπροσδιοριζόμενων «προοδευτικών» χώρων, παραμένουν αποκομμένα από την καθημερινότητα και τις πραγματικές ανάγκες των ανθρώπων που ζουν και εργάζονται στη χώρα χωρίς να έχουν φωνή στον δημόσιο και πολιτικό διάλογο. Ταυτόχρονα, επικρατεί μια γενικευμένη άγνοια – ή και αδιαφορία – για την κοινωνική, πολιτική και νομική θέση των μεταναστών και μεταναστριών. Οι ανάγκες μας παραμένουν αόρατες ή θεωρούνται δευτερεύουσες, ενώ οι πολιτικές που μας αφορούν σχεδιάζονται ερήμην μας, χωρίς τη συμμετοχή ή τη συναίνεσή μας.

7.2. Η συμμετοχή υποψηφίων μεταναστευτικής καταγωγής από μόνη της δεν είναι αρκετή. Δεν αρκεί να εμφανίζονται πρόσωπα με «πολιτισμικό συμβολισμό». Αν οι άνθρωποι αυτοί δεν εκπροσωπούν συγκεκριμένες κοινότητες, αιτήματα και πολιτικές αρχές, τότε λειτουργούν απλώς ως άλλοθι για ένα πολιτικό σύστημα που μας αποκλείει.

8. Αυτοοργάνωση και συλλογικός αυτοκαθορισμός: Τίποτα για εμάς, χωρίς εμάς

8.1. Ακριβώς μέσα σε αυτό το κενό, γεννιέται η ανάγκη για πρωτοβουλίες που εκκινούν από τα ίδια τα υποκείμενα. Πρωτοβουλίες που δεν βασίζονται σε εξωτερικούς εκπροσώπους, αλλά χτίζονται συλλογικά, με βάση τις εμπειρίες, τις ανάγκες και τις διεκδικήσεις των ίδιων των μεταναστών και των μεταναστριών. Μέσα από τέτοιες προσπάθειες, δημιουργείται ένας ζωντανός χώρος πολιτικής έκφρασης και διεκδίκησης, με στόχο όχι μόνο την ορατότητα αλλά και την ενεργό συμμετοχή στα κοινωνικά κινήματα και στη διαμόρφωση πολιτικών που να ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες.

8.2. Η αυτοοργάνωση αυτή δεν είναι απλώς μια πράξη πολιτικής αντίστασης, αλλά μια πράξη αυτοκαθορισμού. Ένα βήμα προς τη δημιουργία ενός πλαισίου όπου οι ίδιοι οι μετανάστες και οι μετανάστριες μπορούν να διαμορφώνουν τα αιτήματά τους και να τα προωθούν με συλλογικούς όρους, διεκδικώντας ισότιμα τον ρόλο που τους αναλογεί στην κοινωνία.